इयत्ता 7 वी शिष्यवृत्ती परीक्षेतील बुद्धिमत्ता चाचणी – आकलन घटकाची तयारी करा. सूचनापालन, अक्षरे, वर्णन, मजकूर, अक्षरांचे स्थान व जोडाक्षरे यावर आधारित
📚 इयत्ता 7 वी शिष्यवृत्ती परीक्षा : बुद्धिमत्ता चाचणी – आकलन | सूचनापालन, अक्षरे व वर्णन MCQ Test
इयत्ता 7 वी शिष्यवृत्ती परीक्षा 2026-27 ची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी बुद्धिमत्ता चाचणी – आकलन हा महत्त्वाचा घटक आहे. या घटकात दिलेल्या सूचना काळजीपूर्वक समजून घेऊन त्यांचे योग्य क्रमाने पालन करत अचूक उत्तरापर्यंत पोहोचण्याची विद्यार्थ्यांची आकलनक्षमता तपासली जाते.
या पोस्टमध्ये सूचनापालन – अक्षरे, वर्णन आणि मजकूर यावर आधारित प्रश्नांचा सराव करता येईल. तसेच अक्षरांचे स्थान, डावीकडून-उजवीकडून मोजणी, अक्षरांमधील अंतर, वर्णमालेतील स्थान आणि जोडाक्षरे यांसारख्या संकल्पना समजून घेता येतील.
🧠 आकलन म्हणजे काय?
समजून घेण्याची प्रक्रिया म्हणजे आकलन.
दिलेली माहिती अचूकपणे समजून घेतल्यानंतर त्यावर योग्य अर्थ आणि निष्कर्ष काढता येतो. परंतु दिलेल्या सूचनांचे आकलन चुकीचे झाले, तर त्यावर आधारित निष्कर्षही चुकीचा येऊ शकतो.
म्हणूनच शिष्यवृत्ती परीक्षेतील आकलनाच्या प्रश्नांमध्ये प्रश्नातील प्रत्येक सूचना काळजीपूर्वक वाचणे आणि त्यानुसार कृती करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
🎯 सूचनापालन या घटकात कोणते प्रश्न विचारले जातात?
या उपघटकात प्रामुख्याने पुढील प्रकारचे प्रश्न विचारले जाऊ शकतात:
- एखाद्या शब्दातील ठरावीक अक्षराचे स्थान शोधणे.
- दिलेल्या स्थानावरून शब्दातील अक्षर शोधणे.
- विशिष्ट स्थानांवरील अक्षरांपासून तयार होणारा अर्थपूर्ण शब्द ओळखणे.
- दिलेल्या अटींनुसार अक्षरे किंवा अंकांच्या मालिकेतील विशिष्ट गट शोधणे.
- वर्णमालेतील अक्षरांच्या स्थानावरून अक्षरांची किंमत किंवा क्रमांक शोधणे.
- दिलेल्या वर्णनावरून योग्य पर्याय निवडणे.
- अनेक सूचनांचे क्रमाने पालन करून अंतिम उत्तर शोधणे.
🔤 अक्षर व जोडाक्षर समजून घ्या
आकलनावरील प्रश्न सोडवताना अक्षर, स्वर, व्यंजन आणि जोडाक्षर यातील फरक समजणे आवश्यक आहे.
१. स्वर
सर्व स्वर ही अक्षरे आहेत.
उदा. — अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ए, ऐ, ओ, औ इत्यादी.
२. व्यंजन
व्यंजनामध्ये स्वर मिसळला की अक्षर तयार होते.
उदा.
क् + अ = क
ग् + आ = गा
🔗 संयुक्त व्यंजन
संयुक्त व्यंजनामध्ये एकापेक्षा अधिक व्यंजने असतात.
उदा.
क्ष् = क् + ष्
ज्ञ् = ज् + ञ्
संयुक्त व्यंजनात स्वर मिसळल्यावर अक्षर तयार होते.
उदा.
क्ष् + अ = क्ष
ज्ञ् + अ = ज्ञ
✏️ जोडाक्षर
एकापेक्षा जास्त अक्षरे म्हणजे व्यंजने + स्वर यांच्या संयोगातून तयार होणाऱ्या रचनेला जोडाक्षर म्हणून ओळखले जाते.
उदा.
द्या = द् + य् + आ
प्र = प् + र् + अ
क्र = क् + र् + अ
श्र = श् + र् + अ
📌 महत्त्वाची सूचना
क्ष आणि ज्ञ ही संयुक्त व्यंजने असून ती एकापेक्षा जास्त अक्षरांपासून तयार झालेली असल्यामुळे त्यांचा प्रश्नांमध्ये जोडाक्षरांच्या संदर्भात विचार केला जाऊ शकतो.
तसेच तू, कृ, वृ यांसारखी अक्षरे जोडाक्षरे मानली जात नाहीत, कारण त्यामध्ये एकच व्यंजन स्वरासोबत आलेले आहे.
🔢 शब्दातील अक्षराचे स्थान कसे शोधायचे?
हा प्रकार शिष्यवृत्ती परीक्षेत अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
समजा शब्द आहे:
हवालदार
डावीकडून अक्षरांची क्रमवारी:
ह – 1 | वा – 2 | ल – 3 | दा – 4 | र – 5
जर प्रश्नात डावीकडून किंवा उजवीकडून असे स्पष्ट केले नसेल, तर अक्षरे डावीकडून क्रमाने मोजायची.
उजवीकडून मोजताना
शेवटचे अक्षर पहिले मानायचे.
र – 1 | दा – 2 | ल – 3 | वा – 4 | ह – 5
↔️ डावीकडील आणि उजवीकडील अक्षर
एखाद्या अक्षराच्या डावीकडील अक्षर म्हणजे त्याच्या लगेच डाव्या बाजूला असलेले अक्षर.
त्याचप्रमाणे उजवीकडील अक्षर म्हणजे लगेच उजव्या बाजूला असलेले अक्षर.
📏 दोन अक्षरांमधील अक्षरे कशी मोजायची?
दोन दिलेल्या अक्षरांदरम्यानची अक्षरे मोजताना दिलेली दोन्ही अक्षरे मोजायची नाहीत.
उदा.
क – ख – ग – घ – ङ
क आणि घ यांच्या दरम्यान:
ख, ग
म्हणजे 2 अक्षरे.
⚠️ 'पासून – पर्यंत' हा नियम लक्षात ठेवा
प्रश्नामध्ये “पासून – पर्यंत” असे म्हटले असल्यास दिलेली दोन्ही अक्षरे मोजायची.
उदा.
क पासून घ पर्यंत
क, ख, ग, घ
म्हणजे 4 अक्षरे.
🏆 विद्यार्थ्यांसाठी सोप्या युक्त्या
परीक्षा सोडवताना या गोष्टी लक्षात ठेवा:
✅ प्रश्नातील सूचना दोनदा वाचा.
✅ डावीकडून की उजवीकडून मोजायचे हे तपासा.
✅ दिलेले अक्षर मोजायचे आहे की नाही ते पाहा.
✅ “दरम्यान” आणि “पासून–पर्यंत” यातील फरक लक्षात ठेवा.
✅ वर्णमालेतील अक्षरांचा क्रम लक्षात ठेवा.
✅ जोडाक्षर आणि साधे अक्षर यातील फरक समजून घ्या.
✅ उत्तर देण्यापूर्वी सर्व अटी पूर्ण झाल्या आहेत का ते तपासा.
📝 इयत्ता 7 वी शिष्यवृत्ती : आकलन MCQ Test
आता वरील नियमांचा वापर करून ऑनलाइन MCQ Test सोडवा.
प्रश्न 1
“कमळ” या शब्दातील “म” या अक्षराचे डावीकडून स्थान कोणते?
अ) पहिले
आ) दुसरे
इ) तिसरे
ई) चौथे
उत्तर: आ) दुसरे
प्रश्न 2
“शाळा” या शब्दातील शेवटच्या अक्षराचे उजवीकडून स्थान कितवे?
अ) पहिले
आ) दुसरे
इ) तिसरे
ई) चौथे
उत्तर: अ) पहिले
प्रश्न 3
अ – आ – इ – ई – उ – ऊ या क्रमामध्ये इ आणि ऊ यांच्या दरम्यान किती अक्षरे आहेत?
अ) 2
आ) 3
इ) 4
ई) 5
उत्तर: आ) 3
प्रश्न 4
खालीलपैकी कोणते जोडाक्षर आहे?
अ) का
आ) तू
इ) क्र
ई) ली
उत्तर: इ) क्र
प्रश्न 5
क पासून ण पर्यंत असे म्हटले असल्यास कोणती अक्षरे मोजायची?
अ) फक्त मधील अक्षरे
आ) फक्त पहिले अक्षर
इ) फक्त शेवटचे अक्षर
ई) दोन्ही दिलेल्या अक्षरांसह सर्व अक्षरे
उत्तर: ई) दोन्ही दिलेल्या अक्षरांसह सर्व अक्षरे
🎯 सराव करा आणि आपली तयारी तपासा!
वरील उदाहरणांप्रमाणे प्रश्न सोडवताना सूचनांचे अचूक आकलन करणे हा यशाचा मुख्य मंत्र आहे. त्यामुळे प्रत्येक प्रश्न घाई न करता वाचा आणि दिलेल्या अटींचे क्रमाने पालन करा. व खालील MCQ test सोडवा.
बुद्धिमत्ता चाचणी : आकलन | सूचनापालन, अक्षरे व वर्णन MCQ TEST
इयत्ता 7 वी | शिष्यवृत्ती परीक्षा
चाचणी सूचना
- प्रत्येक प्रश्नासाठी चार पर्याय दिले आहेत.
- प्रत्येक प्रश्नाला एक गुण आहे.
- प्रश्नांचा क्रम प्रत्येक वेळी Random पद्धतीने बदलेल.
- उत्तर निवडल्यानंतर योग्य किंवा चुकीचे उत्तर लगेच दिसेल.
- दिलेल्या वेळेत चाचणी पूर्ण करा.
![[MARATHI STUDY]_$quote= Marathi Study](https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEidSeop9KnjE0NtAJW_PzW-aX2b1y8kzQIaxx-uJwGLf0D2mgBvLUnqefetDOf9T8peczkQWEV7K-p3tFpCOKUJMBUcZPPfH_iV4GQJb2C0Jlt8GXY6nF-mfmJokbH8NCJN_LmFKzG9f-S5sZuot7bgL2MbwZWna77zQJkrqRETtpOWtaajWZ8qsGNW2hHr=s551)
COMMENTS